Terug naar overzichtWoordvoerders.nl wil de woordvoerders, pr-adviseurs en persvoorlichters van Nederland beter leren kennen. Deze week spraken we daarom met Ton Boon, woordvoerder bij Waternet. “Mijn taak als woordvoerder is het om mensen bij elkaar te brengen. En om uit grote onderwerpen het juiste verhaal te filteren, zodat de media zeggen: daar willen we wat mee doen.”
In Nederland bestaat er geen andere organisatie als Waternet. Kun je uitleggen wat Waternet doet?
Waternet voert als uitvoeringsorganisatie de watertaken uit van de gemeente Amsterdam en Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. In opdracht van de gemeente doen wij onder andere de drinkwatervoorziening en riolering. En in opdracht van het waterschapsbestuur zorgen wij onder andere voor de rioolwaterzuivering en de kwaliteit van het oppervlaktewater. Waternet is het enige waterbedrijf in Nederland dat zorgt voor de gehele waterkringloop.
Wat is de toegevoegde waarde van zo’n aparte uitvoeringsorganisatie?
Met alles wat er op ons af komt op het gebied van klimaatverandering en energietransitie, is het handig om alle waterpartijen onder één dak te hebben. Dan kun je namelijk ook organisatieoverstijgend werken. Neem het programma ‘energietransitie’, waarmee we nu bezig zijn. Amsterdam wil in 2040 van het gas af zijn. Daarvoor zijn veel alternatieve warmtebronnen nodig. Waternet zegt dan: wij kunnen die warmte leveren vanuit onze waterzuiverings- en drinkwaterinstallaties. Het is voor alle stakeholders nu duidelijk wie hiervoor de gesprekspartner is, in plaats van dat ze met het waterschap én het drinkwaterbedrijf moeten schakelen.
Hoe ben je bij Waternet terechtgekomen?
Nadat ik vier jaar woordvoerder was geweest bij de NS, wilde ik terug naar Amsterdam. Daar was ik eerder al woordvoerder bij de gemeente. Na een korte tijd bij het Afval Energie Bedrijf kwam ik bij Waternet terecht. Ik zit hier nu alweer bijna 2,5 jaar.
Veel mensen denken dat woordvoerders overal kunnen werken. Maar de dynamiek en mediadruk verschillen behoorlijk per organisatie. Daarom moet je als woordvoerder goed kijken welke organisatie bij je past. Mijn interesse ligt bij utility-achtige organisaties, zoals Waternet. Van buitenaf lijkt wat we doen misschien simpel: we zorgen voor water uit de kraan en droge voeten. Maar als je er dieper induikt, blijkt het een stuk complexer te zijn en spelen er allerlei dilemma’s. Hoe je zo’n ingewikkeld verhaal het beste naar buiten brengt, dat boeit me.
Je bent communicatiestrateeg en woordvoerder. Wat houdt die combifunctie in?
Woordvoerders hebben vaak ook een mening over de communicatiestrategie. Het is daarom een combinatie die je vaker ziet. In mijn eerste jaar bij Waternet heb ik – als trekker – samen met een aantal collega’s een nieuwe communicatievisie uitgewerkt. Verder zijn we eerder dit jaar gestart met een update van de crisiscommunicatiestrategie. Daarvoor kijken we ook hoe rondom de overstromingen in Zuid-Limburg en het noodweer in Noord-Holland de samenwerking verliep tussen de veiligheidsregio, de waterschappen en de andere waterpartijen. Daar proberen we dan ook weer lering uit te trekken voor onze eigen organisatie. Ik vind het leuk om behalve met het beantwoorden van persvragen ook met dit soort vraagstukken bezig te zijn.
Had je het als woordvoerder voor Waternet extra druk toen in Zuid-Limburg de Maas overstroomde en in Noord-Holland de straten blank stonden?
Tijdens de overstromingen in Zuid-Limburg was er veel behoefte aan mensen en spullen in Zuid-Limburg. Alle waterschappen hebben daarvoor onder andere pompen en zandzakken ter beschikking gesteld. En ook dijkinspecteurs en mensen met ervaring in crisiscommunicatie, voor het geval hun eigen mensen behoefte zouden krijgen aan aflossing. We hebben dat niet aan de grote klok gehangen, omdat onze uiteindelijke bijdrage bescheiden was én het niet om ons gaat. De getroffenen moeten centraal staan. Er was in die periode wel merkbaar meer media-aandacht voor ons programma ‘klimaatadaptatie’, dat tot doel heeft om de stad op extreem weer voor te bereiden. Je krijgt dan vragen als: kan in Amsterdam ook gebeuren wat er in Limburg gebeurde?
Maar eigenlijk loopt de media-aandacht bij ons altijd wel door. Binnenkort ga ik bijvoorbeeld vroeg in de ochtend de polder in om het op RTV Utrecht over Amerikaanse rivierkreeften te hebben. Die zorgen in Nederland voor overlast. Onlangs kwam Het Klokhuis nog langs voor een uitzending later dit jaar. En laatst is een documentairemaakster met een van onze waterschapsbestuurders op pad geweest.
Moet een woordvoerder er niet ook van houden om zelf in de schijnwerpers te staan?
Als je liever niet praat moet je geen woordvoerder worden. Ik praat ook graag. Maar het hoeft niet over mij te gaan. Als woordvoerder is het juist de kunst om anderen te laten schitteren. Bij Waternet laten we dan ook zoveel mogelijk de experts en de mensen die het werk doen aan het woord. Een mooi voorbeeld is de NPO-documentaireserie ‘Waterman’ die eerder dit jaar is uitgezonden. Een van de afleveringen gaat over Amsterdam. En wie zie je daar in beeld? Niet mij, maar mijn collega Deler Abdulkarim. Hij daalt met presentator Menno Bentveldt in het riool af om hem te laten zien hoe Amsterdam zijn waterlopen heeft georganiseerd, en waarom je vet en doekjes écht niet in de WC moet gooien.
Mijn taak als woordvoerder is om dat te faciliteren. Om mensen bij elkaar te brengen. En om uit grote onderwerpen het juiste verhaal te filteren, zodat de media zeggen: daar willen we wat mee. Ik word vaak genoeg in de krant geciteerd, maar dat is geen doel op zich. En dat mag het voor een woordvoerder ook niet zijn.
Wat is de spannendste situatie die je als woordvoerder bij Waternet hebt meegemaakt?
Dat was toen ik net bij Waternet zat. Het Afval Energie Bedrijf verbrandt het slib uit onze zuiveringsinstallaties. Die slibverbranding dreigde stil te vallen waardoor onze opslagtanks vol raakten. We moesten dit slib kwijt, omdat anders een groot deel van de bacteriën die voor de waterzuivering zo belangrijk zijn, zou afsterven. De situatie was kritiek en haalde zelfs veel landelijke media. Toen hielp het wel dat ik eerder kort bij het Afval Energie Bedrijf had gewerkt. Ik kon me dit onderwerp snel eigen maken.
Als ik ook kijk naar de tijd voordat ik bij Waternet werkte dan hebben de situaties waarin sprake was van menselijk drama de meeste indruk op me gemaakt. Een ingrijpend incident tijdens mijn periode als NS-woordvoerder was de mishandeling van een conductrice op station Hoofddorp in 2015. En natuurlijk het dodelijke Stint-ongeluk in Oss in 2018. Tijdens mijn periode als woordvoerder bij Nuon Vattenfall was er de ramp met de MH17, waarbij een collega met haar drie dochters zijn omgekomen. Wat ik in die situaties heb gezien is dat met name communicatiemensen geneigd zijn om steeds maar door te gaan en te snel terug te keren naar de orde van de dag. Ik denk dat het belangrijk is om na ingrijpende gebeurtenissen niet alleen stil te staan bij de ‘lessons learned’, maar om ook vragen te stellen als: hoe voelde je je daarbij? Wat waren voor jou lastige momenten? Evalueer dat ook met elkaar.