Terug naar overzichtOm de woordvoerders, pr-adviseurs en persvoorlichters van Nederland beter te leren kennen, gaat Woordvoerders.nl graag het gesprek met hen aan. Recent spraken we met Albertine Stolk, woordvoerder bij de provincie Zuid-Holland. Onder meer over de toegevoegde waarde van een woordvoerder. “Het begint met het stellen van de juiste vragen: voor wie doen we het, en waarom? En hoe zou je het aan je buurvrouw uitleggen?”
Hoe ben je bij de provincie Zuid-Holland terechtgekomen?
Ik werk nu zo’n vijf jaar bij de provincie. Toen ik een vacature bij de communicatieafdeling van de provincie tegenkwam, dacht ik eerst: dat moet supersaai zijn. Maar ik kwam erachter dat de provincie eigenlijk een heel mooie en belangrijke ‘tussenlaag’ is. Het Rijk is heel zichtbaar en de gemeente ken je van waar je woont. Maar wat de provincie doet, weten veel mensen niet. De provincie opereert niet altijd in het ‘heetst van de strijd’, maar heeft wel een rol van betekenis. Dat verhaal meer vertellen, leek me een mooie uitdaging.
Ik ben bij de provincie eerst als communicatieadviseur aan de slag gegaan. Na een jaar of twee kwam er een plek vrij als woordvoerder van een van de gedeputeerden. In een eerdere functie had ik al een beetje aan het woordvoerderschap geproefd, maar ik had er toen nog een soort haat-liefdeverhouding mee. De spanning en het altijd in de frontlinie staan, spraken me aan, maar ik wist ook niet helemaal wat te verwachten; er is immers geen opleiding voor. Omdat het toch weer begon te kriebelen, heb ik de stoute schoenen aangetrokken en gesolliciteerd. Dat pakte goed uit. Ik ben eerst als woordvoerder van gedeputeerde Adri Bom-Lemstra aan de slag gegaan. Sinds april dit jaar ben ik woordvoerder van gedeputeerde Meindert Stolk (geen familie – red.), die ‘Economie en Innovatie’, ‘Land- en Tuinbouw’ en ‘Gezond en Veilig’ in zijn portefeuille heeft.
Je bent woordvoerder voor een persoon. Wat is het belangrijkste verschil tussen woordvoering voor een persoon en woordvoering voor een organisatie?
Ik denk dat het grootste verschil is dat je als woordvoerder voor een persoon meer op de achtergrond opereert. Je bent eigenlijk meer een strateeg van de bestuurder. En dat is juist wat mij goed ligt. Uiteraard ben ik het eerste aanspreekpunt voor journalisten en beantwoord ik persvragen en benader ik zelf media. Maar ik denk ook mee over beleidsrichting en keuzes en maak woordvoeringslijnen en Q&A’s. Ook denk ik bijvoorbeeld mee over de vraag of de bestuurder moet ingaan op een uitnodiging om ergens te spreken, en wat hij of zij daar dan moet zeggen.
Je hebt Communicatie gestudeerd, als docent taalbeheersing voor de klas gestaan en als tekstschrijver gewerkt. Hoe belangrijk zijn goede taalbeheersing en liefde voor taal in het woordvoerderschap?
Net als tijdens mijn studie en mijn werk als tekstschrijver bij Leene Communicatie, zie ik het nog steeds als mijn missie om begrijpelijk en duidelijk te communiceren, en dingen uit te leggen. De plek waar ik nu zit, is de plek bij uitstek om dat te doen. Dat uit zich vanzelfsprekend bij het schrijven van teksten: als ik een persbericht schrijf, wil ik ook gewoon een duidelijk verhaal vertellen, in gemakkelijke taal en met concrete voorbeelden. Hetzelfde geldt voor het beantwoorden van een persvraag. Maar het komt ook tot uiting bij het vormen van beleid of een besluit dat voorligt. Dan denk ik mee en vraag ik door: wat betekent dat dan voor inwoners? Wat gaan zij ervan merken? Ik houd me dus ook als woordvoerder dagelijks met taal en begrijpelijkheid bezig.
Je vertelde dat je vroeger een haat-liefdeverhouding met het woordvoerderschap had. Wat heeft jouw beeld van het woordvoerderschap veranderd?
Mijn eigen beeld is niet zozeer veranderd. Ik hoop vooral dat ik wat kan bijdragen aan het beeld dat de buitenwereld heeft van woordvoerders. Ik vind het jammer dat van woordvoerders wordt gedacht dat ze vooral bestuurders uit de wind houden en een mooi verhaal vertellen. Ik zie het namelijk als mijn voornaamste taak om niet het mooie verhaal, maar het kloppende verhaal te vertellen. Natuurlijk gaan soms dingen niet goed. En natuurlijk worden soms besluiten genomen waarmee niet iedereen blij is. Zeker in een provincie als Zuid-Holland, waar het drukbevolkt is en er allerlei, soms tegenstrijdige, belangen spelen. Maar als je uitlegt waarom je doet wat je doet, is vaak heel veel mogelijk, en snappen en accepteren mensen het ook eerder. Dus als er moeilijke vragen komen, moet je er gaan staan. Niet de luiken dicht, maar uitleggen waarom je iets doet.
Hoe kan een woordvoerder toegevoegde waarde hebben voor een organisatie?
Ik denk dat die toegevoegde waarde zit in het betrekken van de buitenwereld. Dat begint met het stellen van de juiste vragen: voor wie doen we het, en waarom? En hoe zou je het aan je buurvrouw uitleggen? En dat vervolgens op basis van die antwoorden ook doen, open en transparant. De toegevoegde waarde van de woordvoerder zit ook in het zorgen voor zichtbaarheid. Zichtbaarheid wordt soms als een vies woord gezien, maar is erg belangrijk, zeker voor een tussenlaag als de provincie. De provincie kan partijen met elkaar in contact brengen, subsidies verstrekken, et cetera. Maar dan moeten die partijen wel weten dat ze daarvoor bij de provincie moeten zijn.
Is er een concrete situatie waarin jij als woordvoerder het verschil maakte?
Ik was betrokken bij een situatie waarin een brug opeens structureel onveilig bleek. Die brug moest heel snel worden afgesloten en dat zou grote gevolgen hebben voor de bereikbaarheid van de betreffende gemeente, en onrust opleveren. We hebben toen met het crisisteam, waarin ik ook zat, vrij snel de pers in het gemeentehuis bijeengeroepen. De gedeputeerde heeft daar toen zelf verteld wat er aan de hand was, waarna de pers vragen mocht stellen. Inwoners en ondernemers vonden het uiteraard niet leuk, maar wisten zo wel snel waar ze aan toe waren en er ontstond geen paniek. Dat is dus goed gegaan.