Terug naar overzichtHoe is het om woordvoerder te zijn van een organisatie die constant moet laveren tussen ambities en realisme? Woordvoerders.nl sprak erover met Melanie Poort, woordvoerder Warmte en Productie bij Vattenfall. “Het duurzame aspect vind ik heel belangrijk, maar omdat zonder energie alles stilvalt, kun je niet zomaar alles uitzetten en dan maar verder kijken.”
Hoe ben je bij Vattenfall terechtgekomen?
Ik ben net weer terug. Ik werk er nu 5 weken, maar eerder heb ik er al 14 jaar gewerkt, in de tijd dat het nog Nuon en later Nuon/Vattenfall was. Na die eerste 14 jaar begonnen mensen in mijn omgeving te vragen of het niet tijd was om een beetje om me heen te kijken, dat ben ik toen gaan doen. Ik heb vervolgens een aantal jaren bij andere organisaties gewerkt, totdat deze vacature bij Vattenfall voorbij kwam. Het begon meteen weer te kriebelen. De energiewereld heeft me namelijk altijd geboeid, met name in de fase waarin we nu zitten. Er zijn veel nieuwe technieken en bronnen waar we gebruik van willen maken. De vraag is nu hoe we de puzzel gaan leggen. Hoe we die verschillende energiebronnen gaan combineren, hoe we die energie vervolgens bij de mensen gaan brengen, en hoe we daar draagvlak voor gaan creëren. Dat vind ik erg interessant. Vroeger waren zonnepanelen op je dak al heel wat. Nu heb je ook stadswarmte en warmtepompen. De energietransitie komt dus steeds dichterbij, zelfs achter de voordeur. Dat maakt dat mensen er iets van vinden. Dat is voor mij de uitdaging voor de komende jaren.
Heb jij iets met energie in het algemeen of specifiek met duurzame energie?
Beide. Grote windmolens, grote energiecentrales; het technische aspect vind ik fantastisch. Het duurzame aspect vind ik ook heel belangrijk, maar omdat zonder energie alles stilvalt, kun je niet zomaar alles uitzetten en dan maar verder kijken. Daar een balans in vinden, is erg belangrijk. De mensen bij Vattenfall zijn zowel over het technische als over het duurzame aspect heel bevlogen. Dat was voor mij ook een van de redenen om weer terug te gaan.
Moet je als woordvoerder affiniteit hebben met de core business van je bedrijf?
Ik vind van wel. Ook omdat dit werk veel van je vraagt. Woordvoerder ben je niet van 9 tot 5. Je moet als woordvoerder niet alleen je eigen organisatie kennen en de boodschap die je namens je organisatie wilt uitdragen; je moet ook steeds op de hoogte zijn van wat er in de buitenwereld gebeurt. Je kunt dus niet aan het einde van je werkweek je laptop dichtklappen en je telefoon uitzetten. Het nieuws gaat altijd door en daar moet je altijd bovenop zitten. Dat vraagt betrokkenheid bij het onderwerp.
Communicatie is interactie. Als je alleen maar zendt, sla je de plank volledig mis. Ik ben steeds bezig met wat er gebeurt in de politiek en in de regio waar Vattenfall plannen heeft, en met wat de mensen in het land van die plannen vinden. Als woordvoerder sta je op de scheidslijn tussen jouw organisatie en de buitenwereld. Je brengt informatie van buiten naar binnen en andersom. Dat betekent dat je ook kritisch moet zijn naar je eigen organisatie.
Je had het zelf al over draagvlak en kritiek vanuit de buitenwereld; er zijn zelfs mensen die zeggen dat Vattenfall aan greenwashing doet. Hoe ga je als woordvoerder met dat soort negatieve sentimenten om?
Je blijft uitleggen waarom je de dingen doet zoals je ze doet. Maar zoals ik net al zei, je kunt nu eenmaal niet opeens alle bestaande fossiele energiecentrales stilzetten. We hebben een ambitieus doel, maar fossielvrij in één generatie, is niet op stel en sprong mogelijk. Dat moeten we duidelijk maken.
Het zal niet iedereen snel genoeg gaan. En daarbij zijn sommige mensen tegen windenergie, anderen tegen zonne-energie en weer anderen tegen energie uit biomassa. Iedereen heeft bepaalde voorkeuren en daarin moeten we als energieleverancier de balans vinden. Dat bedoelde ik ook met die puzzel. Mensen kunnen heel erg tegen een bepaalde techniek zijn en daar in hun kritiek de focus op leggen. Maar in de praktijk zullen al die technieken in de toekomst gecombineerd gaan worden. Meer nog dan nu al het geval is.
Ik snap de kritiek wel; we komen als organisatie steeds dichterbij en in sommige gevallen, bijvoorbeeld als het om stadswarmte gaat, zelfs voorbij de voordeur. Dat zorgt voor onzekerheid. Mensen willen weten wat er gaat gebeuren, wat dat voor hun huis betekent, wat het gaat kosten. Dat moeten we als organisatie goed voor ogen houden. We moeten goed uitleggen wat we doen en dat we dat doen voor die duurzame toekomst. En we moeten daarbij altijd eerlijk zijn. Je vraagt soms heel wat van mensen en je kunt niet alleen maar mooie verhalen ophangen. Als je mensen goed informeert over de voor- en nadelen, over wat ze kunnen verwachten en wat het gaat kosten, dan willen mensen best grote stappen zetten. Doe je dat niet, dan krijg je weerstand.
Overigens vind ik die betrokkenheid van mensen alleen maar mooi. Als je plannen maakt is een van de doelen vaak het creëren van betrokkenheid. Nou, die hebben we dus. Misschien niet altijd helemaal op de manier die we nastreven, maar zo kunnen we in elk geval het gesprek aangaan.
Je hebt eerder voornamelijk voor Nederlandse organisaties gewerkt, nu werk je voor een Zweedse multinational. Maakt dat jouw werk als woordvoerder anders?
Ja, want het speelveld is heel anders. In Zweden is kernenergie bijvoorbeeld geen punt, terwijl dat in Nederland, in elk geval tot voor kort, een no-go was. En in Nederland willen we van het aardgas af, terwijl ze in Duitsland juist aan het aardgas willen. Want daar willen ze van de bruinkool af en hebben ze de kernenergiecentrales stilgezet. Die verschillen maken het lastig om naar de buitenwereld met één verhaal te komen. Maar dat vind ik juist erg interessant, hoe je dat voor elkaar krijgt. Ik doe de woordvoering in Nederland, maar er is wel steeds afstemming met de collega’s in het buitenland. Want uiteindelijk ben je wel één organisatie, één merk.