Terug naar overzichtOntsnappingspogingen, celbrandjes, de ramadan en kerstvieringen, verkiezingen in de gevangenis en veiligheid van bewakers in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught: het zijn uiteenlopende thema’s die op het bordje komen van woordvoerder Christa Lemmen van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). “Ik krijg bijna dagelijks de vraag of ik het niet spannend vind, werken in de gevangenis.”
Hoe ziet je dag er gemiddeld genomen uit?
“Hybride to the max: elke dag begin ik op een ander tijdstip op een andere plek. Soms thuis, soms in de ene penitentiaire inrichting (PI) en dan weer in een andere. Van Ter Peel tot Middelburg. Alleen die afwisseling vind ik al leuk. Natuurlijk begin ik de dag met het checken van het nieuws. Wat is interessant voor mijn gevangenisdirecteuren, maar ook: wat zie ik, wat speelt er? Ik ben gewoon een nieuwsjunkie. Die afwisseling gaat het eigenlijk de hele dag door. Ik krijg verzoeken van journalisten, zelf kijk ik op ons intranet en ik maak een rondje langs collega’s of ik spreek ze bij de koffieautomaat: zijn er plannen of dingen die op de afdeling gebeuren die relevant zijn? De verhalen liggen bij de DJI voor het oprapen…”
Wat vind je aantrekkelijk aan het vak van woordvoerder?
“De constante afwisseling vraagt elke keer weer iets anders van me. Ik ben van veel onderwerpen op de hoogte of kan me erin verdiepen. Het advies dat ik geef voer ik zelf ook vaak uit. Soms komt de journalist met een goed idee, de andere keer bel ik zelf – bijvoorbeeld met regiojournalisten – om te vragen of er interesse is voor een bepaald onderwerp. Ik leun niet achterover totdat journalisten vragen stellen. De ene keer kan een verhaal op een afdeling in alle rust gemaakt worden, de andere keer ga je binnen de kortste keren van 0 naar 100. Zo verschilt het of je goed over een idee kan nadenken of dat het binnen een uur moet staan.”
Wat motiveert je om bij de Dienst Justitiële Inrichtingen te werken?
“Bij de DJI vind je de mens of het verhaal achter de zaak en kun je meer vertellen over het leven en werken achter de poort. Hoe gaat dat er eigenlijk echt aan toe? Ik vind alle vooroordelen die mensen hebben over gevangenissen wel boeiend. Standaard denken ze dat een PI een hotel is. Of het andere uiterste: een strafkamp waar gedetineerden niks mogen. Ik doe natuurlijk niet aan waarheidsvinding, maar vertel gewoon wat er achter de poort gebeurt. De verhalen liggen voor het oprapen.
Bijna dagelijks krijg ik de vraag of ik het niet spannend vind, werken in de gevangenis. Mensen denken dat een gevangenis een soort hol van de leeuw is. Dan vertel ik deze anekdote: toen ik nog in de regio Midden-Nederland werkte, liep ik zwanger rond tussen de gedetineerden. Journalisten zeiden dan: moet je dat wel willen met een kindje waar je voor moet zorgen? Maar juist de gedetineerden hadden oog voor mij als zwangere vrouw. De rode loper ging uit: overal werd een stoel uit de cel gehaald, ik moest gaan zitten en kreeg een glaasje drinken. Sowieso loop ik niet met angst rond in de PI’s, maar toen voelde ik me veiliger dan ooit.”
Hoe belangrijk is het contact en de relatie met journalisten voor jou?
“Superbelangrijk. Ik zoek verbinding en ik hoop dat de journalist daarop ingaat. Ik vind het prettig als we beiden vanuit onze eigen invalshoek tevreden kunnen zijn met het resultaat. Dan mag het best een kritisch stuk zijn. Daarom houd ik van een goede voorbereiding. Ik wil graag weten wat een journalist zoekt, wat ze willen zien en wat de bedoeling is van een verhaal. Zien we allebei hetzelfde plaatje voor ons? Kijk, de EBI, daarvan gaat de deur niet open voor journalisten, maar als jij een lege cel wilt of juist niet, geef het maar aan. Aan de voorkant ben ik strikt: dit zijn de piketpalen waar ik niks aan kan en wil doen. Vervolgens probeer ik iemand op locatie gewoon zijn of haar creatieve verhaal te laten maken en laat ik ze zo veel mogelijk met rust. Ook belangrijk: door goede voorbereiding: voorkom je dat je tijdens de inzage discussie krijgt. In het begin van mijn loopbaan is dat weleens gebeurd; dat is heel vervelend voor alle partijen.”
Welke case als woordvoerder staat je het meest bij?
“Bij het OM mocht ik de coldcase-zaak van Nicky Verstappen doen. Dat was megabijzonder. Aan 21.000 mannen in Limburg werd toen gevraagd om DNA af te staan. Communicatie was een heel groot thema, want hoe informeer je mensen en hoe bevorder je dat ze ook echt DNA afstaan? In die tijd heb ik zó veel geleerd over het vak. Rondom het recherchewerk kwamen zo veel persvragen, dat we een uitgebreide site hebben bijgehouden met wat we kwijt konden. En we hebben van alles georganiseerd: een wandeling met journalisten langs belangrijke plekken, om hun letterlijk beeld te geven; bezoek bij het NFI; Opsporing Verzocht bouwde de set op in Landgraaf; tv-producent Ewout Genemans maakte een documentaire; er waren mediamomenten bij de eerste DNA-afname, dagelijkse exitpolls met opkomst en meerdere persconferenties die tot de nok toe vol zaten. We zaten heel dicht tegen de recherche aan en we waren erop gebrand om antwoorden voor de familie en een match te krijgen. Als communicatieteam hadden we een heel grote rol. En ik moet eerlijk zeggen: die verantwoordelijkheid heb ik ook echt zo gevoeld.”
Tekst: Inge-Mirjam Bosveld